Λογιστική Αντιμετώπιση της Καθιέρωσης του Ευρώ

Στις 10 Ιουλίου 2007 ανακοινώθηκε επίσημα το οριστικό κλείδωμα της ισοτιμίας της Κυπριακής λίρας (£) με το ευρώ (€), το οποίο και θα υιοθετηθεί ως το επίσημο νόμισμα της Κυπριακής Δημοκρατίας από την 1 Ιανουαρίου 2008. Η αμετάκλητη τιμή μετατροπής είναι €1 = £0,585274.

Βάσει του Νόμου, ο οποίος ρυθμίζει θέματα συναφή με την υιοθέτηση του ευρώ (Ν.33(Ι)/2007 που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 15 Μαρτίου 2007), το ποσό των Κυπριακών λιρών διαιρείται με την τιμή μετατροπής. Η τιμή του τρίτου δεκαδικού ψηφίου καθορίζει το κατά πόσο το δεύτερο δεκαδικό (δηλαδή τα σεντ) θα στρογγυλοποιηθούν προς τα πάνω. Για παράδειγμα, τα €26,354850 στρογγυλοποιούνται σε €26,35, ενώ τα €26,355850 στρογγυλοποιούνται σε €26,36. Απαγορεύεται η χρήση της αντίστροφης τιμής μετατροπής, δηλαδή £1 = €1,708601.

Μετατροπή σε Ευρώ από την 1 Ιανουαρίου 2008

Από την 1 Ιανουαρίου 2008 το νόμισμα λειτουργίας των πλείστων Κυπριακών εταιρειών καθώς και το νόμισμα παρουσίασης θα είναι το ευρώ. Όλα τα υπόλοιπα στοιχείων ενεργητικού και παθητικού, εσόδων και εξόδων πρέπει να μετατραπούν σε ευρώ χρησιμοποιώντας την τιμή μετατροπής. Στην περίπτωση του μετοχικού κεφαλαίου η μετατροπή γίνεται όπως εξηγείται πιο κάτω.

Μετατροπή μετοχικού κεφαλαίου σε Ευρώ την 1 Ιανουαρίου 2008

Το μετοχικό κεφάλαιο εταιρείας περιορισμένης ευθύνης που είναι εκφρασμένο σε λίρες Κύπρου μετατρέπεται σε ευρώ και στρογγυλοποιείται από την ημερομηνία υιοθέτησης του ευρώ. Μετατρέπεται και στρογγυλοποιείται η ονομαστική αξία της κάθε μετοχής και όχι το συνολικό μετοχικό κεφάλαιο με συνεπακόλουθο την ανάλογη αύξηση ή μείωση του συνολικού μετοχικού κεφαλαίου κατά την έννοια του περί Εταιρειών Νόμου Κεφ. 113 και τροποποιούνται οι σχετικοί όροι του ιδρυτικού εγγράφου και του καταστατικού.

Η μετατροπή και η ανάλογη αύξηση ή μείωση του μετοχικού κεφαλαίου πρέπει να εγκριθεί με σύνηθες ψήφισμα σε γενική συνέλευση των μετόχων της εταιρείας. Στο ψήφισμα θα πρέπει να αναφέρεται η μετατροπή καθώς και ο τρόπος πραγματοποίησης της αύξησης ή μείωσης, δηλαδή

• Αν είναι αύξηση με κεφαλαιοποίηση αποθεματικών ή/και με καταβολή μετρητών.
• Αν είναι μείωση με καταχώρηση σε ειδικό αποθεματικό που θα καλείται «Διαφορά από μετατροπή μετοχικού κεφαλαίου σε ευρώ» που μπορεί να κεφαλαιοποιηθεί με μελλοντική αύξηση του κεφαλαίου. Εναλλακτικά, η εταιρεία δύναται να αποφασίσει σε γενική συνέλευση των μετόχων την κατανομή της μείωσης στους μετόχους υπό μορφή μερίσματος. Σε τέτοια περίπτωση το μέρισμα δεν υπόκειται σε Έκτακτη Εισφορά για την Άμυνα.

Το ψήφισμα θα πρέπει να κατατεθεί στον Έφορο Εταιρειών από την 1 Ιανουαρίου 2008 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2008.

Από την 1 Ιανουαρίου 2008 ο Έφορος Εταιρειών δεν θα επιτρέπει την έγκριση τροποποίησης ιδρυτικού εγγράφου και καταστατικού εταιρείας ή την καταχώρηση ή τροποποίηση στοιχείων εταιρείας στο Μητρώο Εταιρειών Περιορισμένης Ευθύνης αν δεν έχει προηγουμένως καταχωρηθεί ψήφισμα της γενικής συνέλευσης των μετόχων στο οποίο να φαίνεται ότι το μετοχικό κεφάλαιο και η ονομαστική αξία των μετοχών της εταιρείας έχουν μετατραπεί σε ευρώ. Σε περίπτωση που δεν καταχωρηθεί το ψήφισμα γενικής συνέλευσης για μετατροπή του μετοχικού κεφαλαίου από λίρες Κύπρου σε ευρώ μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2008, τότε η μεταγενέστερη μετατροπή του μετοχικού κεφαλαίου από λίρες Κύπρου σε ευρώ πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις πρόνοιες του περί Εταιρειών Νόμου, Κεφ.113, και με την πληρωμή των αντίστοιχων τελών που θα ισχύουν κατά το χρόνο της αλλαγής.

Για δημόσιες εταιρείες μόνο, αν λόγω της μετατροπής του μετοχικού κεφαλαίου σε ευρώ και της στρογγυλοποίησης, το μετοχικό κεφάλαιο μειωθεί κάτω του αντίστοιχου σε ευρώ των £15.000 που είναι το κατώτερο κεφάλαιο δημόσιας εταιρείας όπως αυτό καθορίζεται στο άρθρο 4Α του περί Εταιρειών Νόμου, τότε η εταιρεία αυτή δύναται να συνεχίσει να λειτουργεί ως δημόσια εταιρεία μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2008. Μεταγενέστερα της ημερομηνίας αυτής παύει να λειτουργεί ως δημόσια εταιρεία εκτός αν έχει συμμορφωθεί με το πιο πάνω όριο του κατώτερου κεφαλαίου.

Επισυνάπτουμε Παράρτημα Α με τα πιο κάτω υποδείγματα του λογιστικού χειρισμού σε περιπτώσεις αύξησης ή μείωσης του μετοχικού κεφαλαίου που προκύπτει από τη μετατροπή του σε ευρώ:

• Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου
• Μείωση μετοχικού κεφαλαίου
• Εταιρείες που το νόμισμα λειτουργίας είναι άλλο από λίρες Κύπρου ή ευρώ
• Εταιρείες που το μετοχικό κεφάλαιο είναι ήδη εκφρασμένο σε ευρώ πριν από την 1 Ιανουαρίου 2008
• Κυπριακή εταιρεία που έχει επένδυση σε άλλη Κυπριακή εταιρεία

Γνωστοποίηση στις οικονομικές καταστάσεις για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2007

Η παράγραφος 54 του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου (ΔΛΠ) 21 "Οι Επιδράσεις Μεταβολών των Τιμών Συναλλάγματος", προβλέπει ότι όταν υπάρχει αλλαγή του νομίσματος λειτουργίας της εταιρείας, το γεγονός αυτό καθώς και ο λόγος περί τούτου πρέπει να γνωστοποιούνται. Επομένως, η πιο κάτω γνωστοποίηση πρέπει να γίνει στη σημείωση Γεγονότα Μεταγενέστερα της Ημερομηνίας του Ισολογισμού.

"Με την εισαγωγή του ευρώ ως επισήμου νομίσματος της Κυπριακής Δημοκρατίας από την 1 Ιανουαρίου 2008, το νόμισμα λειτουργίας της εταιρείας έχει αλλάξει από Κυπριακές λίρες σε ευρώ. Ως αποτέλεσμα, η οικονομική κατάσταση της εταιρείας την 1 Ιανουαρίου 2008 έχει μετατραπεί σε ευρώ με βάση το οριστικό κλείδωμα της ισοτιμίας €1 = £0,585274".

Καμία άλλη αναφορά για το γεγονός αυτό δεν κρίνεται σκόπιμη στις λογιστικές αρχές ή σε οποιεσδήποτε άλλες σημειώσεις των οικονομικών καταστάσεων.

Συγκριτικά ποσά οικονομικών καταστάσεων για περιόδους που λήγουν την 1 Ιανουαρίου 2008 και μετέπειτα

Βάσει του Εγγράφου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Λογιστική αντιμετώπιση της καθιέρωσης του ευρώ» η μόνη λογική μέθοδος για τη μετατροπή σε ευρώ των συγκριτικών ποσών που είναι εκφρασμένα σε λίρες Κύπρου στις 31 Δεκεμβρίου 2007 είναι η χρησιμοποίηση της αμετάκλητης τιμής μετατροπής.

Το Τμήμα Εταιρειών του Οίκου μας καθώς και οι Ελεγκτές,
είναι πάντοτε στη διάθεση σας για πρόσθετη βοήθεια και για τα περαιτέρω.

Παράρτημα Α

Υποδείγματα του λογιστικού χειρισμού σε περιπτώσεις αύξησης ή μείωσης του μετοχικού κεφαλαίου που προκύπτουν από τη μετατροπή του μετοχικού κεφαλαίου σε ευρώ

1 - Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου

Εταιρεία Α Λτδ με εκδομένο μετοχικό κεφάλαιο £1.000 διαιρεμένο σε 1.000 μετοχές ονομαστικής αξίας £1 η καθεμιά. Η μετατροπή του μετοχικού κεφαλαίου την 1 Ιανουαρίου 2008 θα υπολογισθεί ως εξής:

• Μετατροπή ονομαστικής αξίας μετοχών από λίρες Κύπρου σε ευρώ £1 ÷ 0,585274 = €1,708601
• Στρογγυλοποίηση ονομαστικής αξίας σε ευρώ €1,71
• Προσδιορισμός μετοχικού κεφαλαίου σε ευρώ
  Μετοχικό κεφάλαιο σε ευρώ: 1.000 μετοχές @ €1,71 = €1.710
• Υπολογισμός αύξησης/μείωσης μετοχικού κεφαλαίου:
  Μετοχικό κεφάλαιο σε ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2007 (πριν τη μετατροπή):
  £1.000 ÷ 0,585274 = €1.708,60
  Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου: € 1.710 - €1.708,60 = €1,40

Η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά €1,40 μπορεί να γίνει με κεφαλαιοποίηση αποθεματικών με τη χρέωση των αποθεματικών (συνήθως κέρδη που κρατήθηκαν) και την πίστωση του μετοχικού κεφαλαίου με €1,40.

Στην περίπτωση που η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου προς €1,40 πραγματοποιηθεί με καταβολή μετρητών από τους μετόχους, τότε θα πιστωθεί το μετοχικό κεφάλαιο με €1,40 έναντι των μετρητών που εισπράχθηκαν.

2 - Μείωση μετοχικού κεφαλαίου

Εταιρεία Β Λτδ με εκδομένο μετοχικό κεφάλαιο £1.000 διαιρεμένο σε 2.000 μετοχές ονομαστικής αξίας £0,50 η καθεμιά. Η μετατροπή του μετοχικού κεφαλαίου την 1 Ιανουαρίου 2008 θα υπολογισθεί ως εξής:

• Μετατροπή ονομαστικής αξίας μετοχών από λίρες Κύπρου σε ευρώ:
  £0,50 ÷ 0,585274 = €0,854301
• Στρογγυλοποίηση ονομαστικής αξίας σε ευρώ €0,85
• Προσδιορισμός μετοχικού κεφαλαίου σε ευρώ
  Μετοχικό κεφάλαιο σε ευρώ: 2.000 μετοχές @ €0,85 = €1.700
• Υπολογισμός αύξησης/μείωσης μετοχικού κεφαλαίου:
  Μετοχικό κεφάλαιο σε ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2007 (πριν τη μετατροπή) :
  £1.000 ÷ 0,585274 = €1.708,60
  Μείωση μετοχικού κεφαλαίου: €1.700 - €1.708,60 = €8,60

Η μείωση του μετοχικού κεφαλαίου προς €8,60 μπορεί να γίνει με καταχώρηση σε ειδικό αποθεματικό "Διαφορά από μετατροπή μετοχικού κεφαλαίου σε ευρώ", με την πίστωση του ειδικού αποθεματικού και τη χρέωση του μετοχικού κεφαλαίου με €8,60.

Στην περίπτωση που η μείωση του μετοχικού κεφαλαίου προς €8,60 πραγματοποιηθεί με κατανομή μερίσματος στους μετόχους, τότε θα χρεωθεί το μετοχικό κεφάλαιο με €8,60 έναντι των μετρητών που πληρώθηκαν στους μετόχους.

3 - Εταιρείες που το νόμισμα λειτουργίας τους είναι άλλο από λίρες Κύπρου ή ευρώ

Εταιρείες που το νόμισμα λειτουργίας τους είναι άλλο από λίρες Κύπρου κατά το έτος 2007 και συνεχίζουν να έχουν το ίδιο νόμισμα λειτουργίας κατά το έτος 2008, δεν χρειάζεται να προβούν σε οποιαδήποτε μετατροπή υπολοίπων την 1 Ιανουαρίου 2008, εκτός από τα πιο κάτω που αφορούν το μετοχικό κεφάλαιο τους αν είναι εκφρασμένο σε λίρες Κύπρου.

Το μετοχικό κεφάλαιο εταιρείας που είναι εκφρασμένο σε λίρες Κύπρου θα μετατραπεί σε ευρώ σύμφωνα με τις οδηγίες που αναφέρονται στα Παραδείγματα 1 και 2 και θα υπολογισθεί η ανάλογη αύξηση ή μείωση σε ευρώ. Η αύξηση ή μείωση θα μετατραπεί στο νόμισμα λειτουργίας της εταιρείας χρησιμοποιώντας τη συναλλαγματική ισοτιμία μεταξύ του ευρώ και του νομίσματος λειτουργίας κατά την 1 Ιανουαρίου 2008 ως εξής:

Εταιρεία Γ Λτδ έχει ως νόμισμα λειτουργίας της κατά τα έτη 2007 και 2008 το Δολάριο ΗΠΑ. Το μετοχικό της κεφάλαιο είναι λίρες Κύπρου £1.000 διαιρεμένο σε 1.000 μετοχές ονομαστικής αξίας £1 η καθεμιά.

Το μετοχικό κεφάλαιο της είχε μεταφραστεί στο παρελθόν σε $2.000 όταν είχαν εκδοθεί οι μετοχές και η συναλλαγματική ισοτιμία ήταν $1 = £0,50. Η συναλλαγματική ισοτιμία την 1 Ιανουαρίου 2008 είναι $1 = €0,70 (η ισοτιμία αυτή είναι για σκοπούς παραδείγματος μόνο ενώ η πραγματική ισοτιμία δυνατόν να διαφέρει).

Την 1 Ιανουαρίου 2008, η εταιρεία θα υπολογίσει την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου που προκύπτει από τη μετατροπή από λίρες Κύπρου σε ευρώ όπως το Υπόδειγμα 1 σε αύξηση €1,40. Το ποσό των €1,40 θα μεταφραστεί σε Δολάρια ΗΠΑ χρησιμοποιώντας τη συναλλαγματική ισοτιμία την 1 Ιανουαρίου 2008 $1 = €0,70 σε $2,00.

Όπως το Παράδειγμα 1, η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά $2,00 (€1,40) μπορεί να γίνει με κεφαλαιοποίηση αποθεματικών ή με καταβολή μετρητών από τους μετόχους

4 - Εταιρείες που το μετοχικό κεφάλαιο είναι ήδη εκφρασμένο σε ευρώ πριν από την 1 Ιανουαρίου 2008

Για εταιρείες που το μετοχικό κεφάλαιο είναι ήδη εκφρασμένο σε ευρώ πριν από την 1 Ιανουαρίου 2008 είτε διότι το μετοχικό κεφάλαιο εκδόθηκε από την αρχή σε ευρώ είτε διότι το μετοχικό κεφάλαιο μετατράπηκε από λίρες Κύπρου σε ευρώ πριν από την 1 Ιανουαρίου 2008, τότε ισχύουν τα πιο κάτω.

Αν το νόμισμα λειτουργίας τέτοιας εταιρείας είναι κατά το έτος 2007 άλλο από λίρες Κύπρου (ευρώ ή άλλο νόμισμα), τότε δεν προκύπτει οποιαδήποτε συναλλαγματική διαφορά.

Αν το νόμισμα λειτουργίας τέτοιας εταιρείας κατά το έτος 2007 είναι λίρες Κύπρου, τότε προκύπτει συναλλαγματική διαφορά από τη μετατροπή του μετοχικού κεφαλαίου από ευρώ σε λίρες Κύπρου (νόμισμα λειτουργίας) την ημερομηνία έκδοσης του μετοχικού κεφαλαίου χρησιμοποιώντας την τότε συναλλαγματική ισοτιμία και τη μετέπειτα μετατροπή αυτού του υπολοίπου την 1 Ιανουαρίου 2008 σε ευρώ χρησιμοποιώντας την τιμή μετατροπής €1 = £0,585274.

Την 1 Ιανουαρίου 2008, το μετοχικό κεφάλαιο πρέπει να επανεκφραστεί σε ευρώ στο ποσό που είναι εκφρασμένες οι μετοχές και η συναλλαγματική διαφορά που προκύπτει να μεταφερθεί στα αποθεματικά ως εξής:

Εταιρεία Δ Λτδ έχει ως νόμισμα λειτουργίας της λίρες Κύπρου κατά τα έτη 2006 και 2007 και το ευρώ κατά το έτος 2008. Το μετοχικό της κεφάλαιο είναι €1.000 διαιρεμένο σε 1.000 μετοχές ονομαστικής αξίας €1 η καθεμιά, το οποίο εκδόθηκε την 1 Μαρτίου 2006 όταν η συναλλαγματική ισοτιμία ήταν €1 = £0,5747. Το μετοχικό κεφάλαιο μεταφράστηκε στο νόμισμα λειτουργίας την 1 Μαρτίου 2006 σε £574,70.

Την 1 Ιανουαρίου 2008 το υπόλοιπο των £574,70 μετατρέπεται σε ευρώ χρησιμοποιώντας την τιμή μετατροπής €1 = £0,585274, σε €981,93. Το μετοχικό κεφάλαιο είναι €1.000 και το πιο πάνω υπόλοιπο των €981,93 πρέπει να αναπροσαρμοστεί σε €1.000. Η συναλλαγματική διαφορά €18,07 θα χρεωθεί στα αποθεματικά.

5 -Κυπριακή εταιρεία που έχει επένδυση σε άλλη Κυπριακή εταιρεία

Εταιρεία που το νόμισμα λειτουργίας της κατά το έτος 2007 είναι οι λίρες Κύπρου και κατά το έτος 2008 το ευρώ και έχει επένδυση σε άλλη Κυπριακή εταιρεία με μετοχικό κεφάλαιο εκφρασμένο σε λίρες Κύπρου, τότε τα πιο κάτω ισχύουν σε σχέση με το κόστος της επένδυσης κατά την Ι Ιανουαρίου 2008, το οποίο θα μετατραπεί χρησιμοποιώντας την τιμή μετατροπής.

Αν οποιαδήποτε αύξηση κεφαλαίου γίνει με κεφαλαιοποίηση αποθεματικών ή οποιαδήποτε μείωση κεφαλαίου γίνει με καταχώρηση σε ειδικό αποθεματικό «Διαφορά από μετατροπή μετοχικού κεφαλαίου σε ευρώ», τότε καμία άλλη αλλαγή δεν θα γίνει στο κόστος της επένδυσης.

Αν η μείωση του μετοχικού κεφαλαίου γίνει με κατανομή μερίσματος, τότε το κόστος της επένδυσης θα μειωθεί με το ποσό του εν λόγω μερίσματος. Να σημειωθεί ότι τέτοιο μέρισμα μετά από μείωση μετοχικού κεφαλαίου, δεν αποτελεί εισόδημα αλλά μείωση του κόστους της επένδυσης.

Αν η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου γίνει με καταβολή μετρητών, τότε το κόστος της επένδυσης θα αυξηθεί με την εν λόγω καταβολή μετρητών ως εξής.

Εταιρεία Ε Λτδ κατέχει το 100% των μετοχών της Εταιρείας Α Λτδ στο παράδειγμα 1. Η εταιρεία Ε Λτδ έχει ως νόμισμα λειτουργίας κατά το έτος 2007 τις λίρες Κύπρου και κατά το έτος 2008 το ευρώ. Στις 31 Δεκεμβρίου 2007 η επένδυση στην Εταιρεία Α Λτδ παρουσιάζεται σε τιμή κόστους ύψους £1.000.

Την Ι Ιανουαρίου 2008, αν η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας Α Λτδ €1,40 γίνει με κεφαλαιοποίηση αποθεματικών, τότε η Εταιρεία Ε Λτδ θα μετατρέψει το κόστος της επένδυσης στην Εταιρεία Α Λτδ σε τιμή κόστους χρησιμοποιώντας την τιμή μετατροπής €1 = £0,585274 σε €1.708,60.

Την Ι Ιανουαρίου 2008, αν η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας Α Λτδ €1,40 γίνει με καταβολή μετρητών από την Εταιρεία Ε Λτδ, τότε το ποσό των €1,40 θα προστεθεί στο κόστος της επένδυσης στην Εταιρεία Α Λτδ και η επένδυση σε τιμή κόστους θα είναι €1,710.